Παραγραφή οφειλών προς τον ΕΦΚΑ: Ποια χρέη «σβήνουν» στην πενταετία από το 2026
Στα πέντε έτη περιορίζεται πλέον ο χρόνος παραγραφής στις νέες ασφαλιστικές οφειλές - Τι ισχύει για τα παλαιά χρέη.
Σημαντική αλλαγή στο καθεστώς διαχείρισης των ασφαλιστικών οφειλών φέρνει από την 1η Ιανουαρίου 2026 η εφαρμογή του νέου πλαισίου παραγραφής χρεών προς τον ΕΦΚΑ. Ο χρόνος παραγραφής για τις νέες οφειλές περιορίζεται στα πέντε έτη, έναντι δέκα που ίσχυε μέχρι σήμερα, επηρεάζοντας άμεσα ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και επιχειρήσεις.
Η αλλαγή απορρέει από το άρθρο 6 του νόμου 4997/2022, ο οποίος ψηφίστηκε σε συμμόρφωση με σχετική νομολογία του Συμβούλιο της Επικρατείας και επανακαθορίζει τον τρόπο με τον οποίο το Δημόσιο μπορεί να βεβαιώνει και να διεκδικεί ασφαλιστικές απαιτήσεις.
Τι αλλάζει από το 2026
Από το νέο έτος και μετά, οφειλές που γεννώνται για πρώτη φορά από 1/1/2026 και βεβαιώνονται ως ληξιπρόθεσμες, παραγράφονται σε πέντε χρόνια, εφόσον μέσα σε αυτό το διάστημα δεν κινηθούν από τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ οι προβλεπόμενες διαδικασίες αναζήτησής τους.
Με απλά λόγια, εάν μια ασφαλιστική οφειλή δημιουργηθεί και καταστεί ληξιπρόθεσμη εντός του 2026, θα παραγραφεί στις αρχές του 2032. Με το παλαιό καθεστώς, η ίδια οφειλή θα μπορούσε να παραμείνει «ενεργή» έως το 2037.
Η μεταβολή αυτή σηματοδοτεί και αλλαγή φιλοσοφίας στη λειτουργία του ασφαλιστικού μηχανισμού, καθώς οι υπηρεσίες καλούνται πλέον να κινούνται ταχύτερα και πιο συστηματικά, ώστε να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος που οδηγεί σε παραγραφή απαιτήσεων.
Υπηρεσιακοί παράγοντες του υπερταμείου ασφάλισης τονίζουν οτι η μείωση του χρόνου παραγραφής δεν ισοδυναμεί με αυτόματο «σβήσιμο» χρεών στην πενταετία. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ότι οποιαδήποτε ενέργεια της διοίκησης –όπως αποστολή ειδοποιητηρίου, πράξη βεβαίωσης ή άλλη επίσημη αναζήτηση της οφειλής– διακόπτει την παραγραφή.
Σε αυτή την περίπτωση, ο χρόνος αρχίζει εκ νέου να μετρά για άλλα πέντε χρόνια από την ημερομηνία της διακοπτικής ενέργειας. Έτσι, η παραγραφή λειτουργεί ως χρονικό όριο πίεσης για τη διοίκηση, αλλά όχι ως γενικευμένη «αμνηστία» για οφειλέτες που παραμένουν εντοπίσιμοι και ενεργοί στο σύστημα.
Τι ισχύει για τα παλαιά χρέη
Για οφειλές που έχουν δημιουργηθεί έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2025, εξακολουθεί να εφαρμόζεται η δεκαετής παραγραφή, υπό την προϋπόθεση ότι μέσα στη δεκαετία δεν έχει υπάρξει διακοπτική ενέργεια από τον ΕΦΚΑ ή το ΚΕΑΟ.
Εάν όμως, ακόμη και για παλαιές οφειλές, αποσταλεί ειδοποίηση ή κινηθεί διαδικασία αναζήτησης, τότε ο χρόνος παραγραφής «μηδενίζεται» και εφαρμόζεται εκ νέου το πενταετές καθεστώς.
Παράλληλα, οφειλές που αφορούν ασφαλιστικές περιόδους πριν από το 2026 συνεχίζουν να υπάγονται στη δεκαετή παραγραφή, ακόμη και αν βεβαιωθούν μετά την 1η Ιανουαρίου 2026.
Πίεση στις εισπρακτικές υπηρεσίες
Από δημοσιονομική σκοπιά, η νέα ρύθμιση αυξάνει τις απαιτήσεις προς τις υπηρεσίες του ΕΦΚΑ και του ΚΕΑΟ, οι οποίες καλούνται να επιταχύνουν τους ελέγχους, τις βεβαιώσεις και τις ειδοποιήσεις, ώστε να μη χαθούν απαιτήσεις που μπορούν να εισπραχθούν.
Αυτός είναι και ο λόγος που οι παλαιές οφειλές, παρά τις χιλιάδες αιτήσεις για παραγραφή, δεν διαγράφονται μαζικά. Οι υπηρεσίες διενεργούν ενδελεχείς ελέγχους, προκειμένου να διαπιστώσουν αν στο παρελθόν υπήρξε έστω και μία ενέργεια που να «πάγωσε» τον χρόνο παραγραφής.
Σε κάθε περίπτωση το νέο πλαίσιο δημιουργεί ένα πιο σαφές χρονοδιάγραμμα, αλλά όχι περιθώριο εφησυχασμού. Η παραγραφή παραμένει συνδεδεμένη με τη στάση της διοίκησης και όχι αποκλειστικά με την πάροδο του χρόνου.
Νομικοί κύκλοι επισημαίνουν στο Flash.gr οτι όσοι έχουν εκκρεμότητες θα πρέπει να παρακολουθούν προσεκτικά τις ειδοποιήσεις και τις κινήσεις του ΕΦΚΑ, καθώς κάθε επίσημη ενέργεια μπορεί να ανανεώσει τον χρόνο διεκδίκησης των οφειλών.
